człowiek
dodano: 2016-07-26
Jaka rasa, taki włos

Fot. Indigo Images

 

Jaka rasa, taki włos

 

Człowiek to jeden z najmniej owłosionych ssaków, ale włosy to dla niego ważna sprawa. Jedne pragnie za wszelką cenę zachować i wzmocnić, inne – trwale usunąć.

 

Radosław Kożuszek

 

Włos to wytwór naskórka i tak jak kopyta, racice, pazury czy rogi zbudowany jest z białka zwanego keratyną. Żeby osiągnął odpowiednią długość i grubość, musi być dobrze odżywiony. Niestety, w związku z tym, że naskórek pełni funkcje ochronne, nie ma w nim naczyń krwionośnych, z których włos mógłby czerpać składniki odżywcze. Miliony lat ewolucji jednak pozwoliły uchyłkowi naskórka dotrzeć do skóry właściwej, czyli miejsca, gdzie przechodzą naczynia krwionośne. Tak przypuszczalnie wytworzyła się brodawka włosa, która idealnie współgra z naczyniami krwionośnymi dostarczającymi włosowi składników odżywczych. Tuż przy niej, ale już po stronie naskórka, znajduje się macierz włosa. Głównym jej zadaniem są intensywne podziały komórkowe wytwarzających melaninę (barwnik) melanocytów oraz produkujących keratynę keratynocytów.

Tak jak każde inne białko keratyna złożona jest z wielu aminokwasów, ale ze znaczną przewagą cysteiny i metioniny. Zawierają one siarkę, która tworzy wiązania dwusiarczkowe, gwarantujące keratynie odporność na zerwanie i sprężystość. Żywe keratynocyty wytwarzają keratynę tylko do momentu, gdy wypełnią się nią po brzegi. Wówczas zamierają i tym samym można mówić o rogowaceniu. Keratyna taka przesuwana jest ku części szczytowej macierzy włosa, a jej miejsce zajmują nowo wytworzone w macierzy keratynocyty, które ponownie zaczynają wydzielać keratynę.

W zależności od miejsca obumarcia w mieszku włosowym keratynocytu może on zbudować gąbczasty rdzeń włosa, smukłe włókna kory albo łuski osłonki (naskórka) włosa. Nie wiemy dokładnie, jaka jest rola rdzenia włosa. Uważa się, że może on pełnić funkcję izolacyjną, ale tylko gdy... zaniknie. Oznacza to, że luźno ułożona w nim gąbczasta keratyna zawierająca pęcherzyki powietrza zaczyna ustępować miejsca owym pęcherzykom, które łącząc się, tworzą kanał powietrzny. Taki pusty kanał w środku włosa spełnia funkcję dodatkowego izolatora ciepła.

Główną frakcją włosa jest kora zbudowana z silnie powiązanych długich łańcuchów keratyny oraz wody. To właśnie obecne w niej wiązania dwusiarczkowe gwarantują włosom odpowiedni kształt, sprężystość i siłę. Właśnie te wiązania są zrywane podczas zabiegów trwałej ondulacji lub prostowania włosów, a następnie odbudowywane w momencie ułożenia włosów w odpowiednią fryzurę. W korze znajduje się także melanina, czyli ciemny pigment, nadający włosom kolor.

Osłonka włosa jest bezbarwna i składa się z wielu łusek keratyny zachodzących na siebie dachówkowo. Aby mogły do siebie szczelnie przylegać, dodatkowo skleja je tłuszcz wydzielany przez gruczoły łojowe zlokalizowane bezpośrednio w okolicy rosnącego włosa. Osłonka chroni właściwą strukturę włosa, czyli korę. Ponadto nadaje mu blask oraz delikatność. Pomimo że łuski osłonki bardzo ściśle do siebie przylegają, mogą ulec zniszczeniu lub się otworzyć. Włos staje się wówczas matowy, suchy i podatny na działanie czynników zewnętrznych. Łuski otwierają się np. w następstwie działania chloru, soli amonowych lub amoniaku zawartego w farbach fryzjerskich bądź silnego promieniowania słonecznego.

 

Zmiana futra

 

Każdy człowiek rodzi się ze ściśle określoną liczbą mieszków włosowych, co zapisane jest w kodzie genetycznym. Ogólnie u ludzi występują trzy rodzaje włosów: płodowe (lanugo), pierwotne (meszek, vellus) i ostateczne (długie, terminalne). Najbardziej widoczne są te określane mianem długich, obecne na głowie, na twarzy u mężczyzn, w dołach pachowych i pachwinowych, w okolicach narządów płciowych, a czasami na brzuchu, plecach czy klatce piersiowej. Ale pierwsze włosy pojawiają się u człowieka jeszcze w życiu płodowym.

Płód przebywający wewnątrz organizmu matki jest pokryty niewielkim meszkiem płodowym zwanym lanugo. Mniej więcej 2 miesiące przed porodem meszek ten zostaje wymieniony na inny meszek (vellus). Zaraz po urodzeniu każdy noworodek ma wspomniany meszek oraz rzęsy. Meszek z kolei można znaleźć u osób dorosłych na całej powierzchni ciała oprócz wnętrza dłoni, podeszew i bocznych powierzchni palców. Czasami nowo narodzony człowiek może też mieć brwi i włosy na głowie.

Więcej w miesięczniku „Wiedza i Życie" nr 08/2016 »
Drukuj »
Ten artykuł nie został jeszcze skomentowany.
Aktualne numery
07/2017
06/2017
Kalendarium
Lipiec
22
W 1902 r. w Kopenhadze została założona Międzynarodowa Rada Badań Morza (ICES).
Warto przeczytać
Grafika komputerowa zazwyczaj kojarzy się z wyretuszowanymi zdjęciami modeli i modelek. W rzeczywistości daje nam o wiele większe możliwości.
Piksele, wektory i inne stwory to wprowadzenie do grafiki komputerowej dla dzieci i nie tylko.

WSPÓŁPRACUJEMY
Logowanie

Nazwa użytkownika

Hasło

dodano: 2016-07-26
Jaka rasa, taki włos

Fot. Indigo Images

 

Jaka rasa, taki włos

 

Człowiek to jeden z najmniej owłosionych ssaków, ale włosy to dla niego ważna sprawa. Jedne pragnie za wszelką cenę zachować i wzmocnić, inne – trwale usunąć.

 

Radosław Kożuszek

 

Włos to wytwór naskórka i tak jak kopyta, racice, pazury czy rogi zbudowany jest z białka zwanego keratyną. Żeby osiągnął odpowiednią długość i grubość, musi być dobrze odżywiony. Niestety, w związku z tym, że naskórek pełni funkcje ochronne, nie ma w nim naczyń krwionośnych, z których włos mógłby czerpać składniki odżywcze. Miliony lat ewolucji jednak pozwoliły uchyłkowi naskórka dotrzeć do skóry właściwej, czyli miejsca, gdzie przechodzą naczynia krwionośne. Tak przypuszczalnie wytworzyła się brodawka włosa, która idealnie współgra z naczyniami krwionośnymi dostarczającymi włosowi składników odżywczych. Tuż przy niej, ale już po stronie naskórka, znajduje się macierz włosa. Głównym jej zadaniem są intensywne podziały komórkowe wytwarzających melaninę (barwnik) melanocytów oraz produkujących keratynę keratynocytów.

Tak jak każde inne białko keratyna złożona jest z wielu aminokwasów, ale ze znaczną przewagą cysteiny i metioniny. Zawierają one siarkę, która tworzy wiązania dwusiarczkowe, gwarantujące keratynie odporność na zerwanie i sprężystość. Żywe keratynocyty wytwarzają keratynę tylko do momentu, gdy wypełnią się nią po brzegi. Wówczas zamierają i tym samym można mówić o rogowaceniu. Keratyna taka przesuwana jest ku części szczytowej macierzy włosa, a jej miejsce zajmują nowo wytworzone w macierzy keratynocyty, które ponownie zaczynają wydzielać keratynę.

W zależności od miejsca obumarcia w mieszku włosowym keratynocytu może on zbudować gąbczasty rdzeń włosa, smukłe włókna kory albo łuski osłonki (naskórka) włosa. Nie wiemy dokładnie, jaka jest rola rdzenia włosa. Uważa się, że może on pełnić funkcję izolacyjną, ale tylko gdy... zaniknie. Oznacza to, że luźno ułożona w nim gąbczasta keratyna zawierająca pęcherzyki powietrza zaczyna ustępować miejsca owym pęcherzykom, które łącząc się, tworzą kanał powietrzny. Taki pusty kanał w środku włosa spełnia funkcję dodatkowego izolatora ciepła.

Główną frakcją włosa jest kora zbudowana z silnie powiązanych długich łańcuchów keratyny oraz wody. To właśnie obecne w niej wiązania dwusiarczkowe gwarantują włosom odpowiedni kształt, sprężystość i siłę. Właśnie te wiązania są zrywane podczas zabiegów trwałej ondulacji lub prostowania włosów, a następnie odbudowywane w momencie ułożenia włosów w odpowiednią fryzurę. W korze znajduje się także melanina, czyli ciemny pigment, nadający włosom kolor.

Osłonka włosa jest bezbarwna i składa się z wielu łusek keratyny zachodzących na siebie dachówkowo. Aby mogły do siebie szczelnie przylegać, dodatkowo skleja je tłuszcz wydzielany przez gruczoły łojowe zlokalizowane bezpośrednio w okolicy rosnącego włosa. Osłonka chroni właściwą strukturę włosa, czyli korę. Ponadto nadaje mu blask oraz delikatność. Pomimo że łuski osłonki bardzo ściśle do siebie przylegają, mogą ulec zniszczeniu lub się otworzyć. Włos staje się wówczas matowy, suchy i podatny na działanie czynników zewnętrznych. Łuski otwierają się np. w następstwie działania chloru, soli amonowych lub amoniaku zawartego w farbach fryzjerskich bądź silnego promieniowania słonecznego.

 

Zmiana futra

 

Każdy człowiek rodzi się ze ściśle określoną liczbą mieszków włosowych, co zapisane jest w kodzie genetycznym. Ogólnie u ludzi występują trzy rodzaje włosów: płodowe (lanugo), pierwotne (meszek, vellus) i ostateczne (długie, terminalne). Najbardziej widoczne są te określane mianem długich, obecne na głowie, na twarzy u mężczyzn, w dołach pachowych i pachwinowych, w okolicach narządów płciowych, a czasami na brzuchu, plecach czy klatce piersiowej. Ale pierwsze włosy pojawiają się u człowieka jeszcze w życiu płodowym.

Płód przebywający wewnątrz organizmu matki jest pokryty niewielkim meszkiem płodowym zwanym lanugo. Mniej więcej 2 miesiące przed porodem meszek ten zostaje wymieniony na inny meszek (vellus). Zaraz po urodzeniu każdy noworodek ma wspomniany meszek oraz rzęsy. Meszek z kolei można znaleźć u osób dorosłych na całej powierzchni ciała oprócz wnętrza dłoni, podeszew i bocznych powierzchni palców. Czasami nowo narodzony człowiek może też mieć brwi i włosy na głowie.